Państwowa Inspekcja Pracy i SANEPiD coraz częściej żądają podczas kontroli aktualnych protokołów z pomiarów natężenia oświetlenia. Za nieprzestrzeganie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy grozi grzywna od 1 000 do 30 000 zł (art. 283 § 1 Kodeksu pracy). Wymagane poziomy natężenia na stanowiskach pracy określa norma PN-EN 12464-1, a dla oświetlenia awaryjnego PN-EN 1838, do której odsyła § 181 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. W Dragon Energy wykonujemy pomiary luksomierzem klasy A według DIN 5032-7, z aktualnym świadectwem wzorcowania.
Grzywnę od 1 000 do 30 000 zł za nieprzestrzeganie przepisów bhp orzeka sąd na wniosek inspektora pracy (art. 283 § 1 Kodeksu pracy), sam inspektor nakłada mandat w niższej wysokości. SANEPiD ma prawo wstrzymać działalność placówki oświatowej (szkoły, przedszkola, żłobka), w której warunki nie spełniają wymagań. Po wypadku przy pracy stan oświetlenia na stanowisku jest jednym z badanych czynników.
Kiedy pomiar natężenia oświetlenia jest obowiązkowy?
Polskie prawo i normy techniczne wymagają udokumentowanych pomiarów w wielu sytuacjach. Najważniejsze przypadki:
- Pomiar odbiorczy, po wykonaniu lub modernizacji instalacji oświetleniowej (przed pierwszym użyciem).
- Pomiar okresowy oświetlenia awaryjnego, raz na 5 lat. Wymaga go pkt 7.4.5 normy PN-EN 50172. Niezależnie od niego instalacja oświetlenia ewakuacyjnego jest urządzeniem przeciwpożarowym i podlega przeglądowi technicznemu nie rzadziej niż raz w roku (§ 3 ust. 3 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów).
- Oświetlenie podstawowe bez ustawowego cyklu. Żaden przepis nie wyznacza tu stałego terminu. Pomiar wykonuje się po zmianie w instalacji lub w pomieszczeniu oraz na żądanie organu kontrolnego.
- Po kontroli PIP lub SANEPiD, gdy inspektor wskazał nieprawidłowości lub zażądał weryfikacji.
- Przy zmianie układu stanowisk pracy: przestawienie biurek, podział open space, dobudowa pomieszczenia.
- Przy wymianie opraw lub źródeł światła, np. przejście z jarzeniówek na LED (zmienia się rozkład światła).
- Po remoncie lub zmianie kolorystyki wnętrza. Ciemne ściany pochłaniają do 40% więcej światła.
- Przy zgłoszeniach od pracowników. Bóle głowy, zmęczenie wzroku, błędy przy pracy precyzyjnej to często skutek złego oświetlenia.
Pracownicy włączają dodatkowe lampki na biurkach, narzekają na zmęczenie wzroku po południu, w pomieszczeniu są wyraźne strefy ciemniejsze i jaśniejsze, oprawy LED migoczą lub zmieniają kolor, modułów oświetlenia awaryjnego nie testowano od miesięcy. Każdy z tych objawów to powód do pomiaru.
Co dokładnie sprawdzamy podczas pomiarów?
Pomiary wykonujemy zgodnie z normami PN-EN 12464-1 (miejsca pracy we wnętrzach), PN-EN 12464-2 (miejsca pracy na zewnątrz), PN-EN 1838 (oświetlenie awaryjne) oraz PN-EN 50172 (systemy awaryjnego oświetlenia ewakuacyjnego).
Jeżeli chcesz najpierw sprawdzić, co dokładnie nakazują przepisy i jak często trzeba badać oświetlenie awaryjne, rozpisaliśmy to w osobnym tekście: przegląd i pomiary oświetlenia awaryjnego.
Oświetlenie podstawowe
- Natężenie oświetlenia (lux) na płaszczyźnie pracy
- Równomierność oświetlenia (Uo), czyli stosunek natężenia minimalnego do średniego
- Wskaźnik oddawania barw (Ra/CRI)
- Temperatura barwowa źródła (K)
- Olśnienie (UGR), istotne w biurach i przy komputerach
- Brak migotania (flicker) opraw LED
- Pomiary punktowe + raster pomiarowy zgodny z normą
- Porównanie wyników z wymaganą normą dla typu pomieszczenia
Oświetlenie awaryjne i ewakuacyjne
- Natężenie na osi drogi ewakuacyjnej, na poziomie podłogi (min. 1 lx). Pasy brzegowe są wyłączone z oceny, pomiar przy ścianie zaniża wynik
- Natężenie w strefie otwartej, antypanicznej (min. 0,5 lx)
- Natężenie strefy wysokiego ryzyka (min. 15 lx albo 10% natężenia wymaganego dla zadania, zależnie od tego, która wartość jest większa)
- Czas działania opraw, minimum 1 godzina wg § 181 ust. 5 warunków technicznych
- Czas załączenia, czyli po jakim czasie oprawa osiąga wymagany poziom natężenia
- Sprawność opraw kierunkowych (piktogramy ewakuacji)
- Stan centralnej baterii lub modułów lokalnych
- Dziennik systemu, czyli rejestr sprawdzeń codziennych, miesięcznych, rocznych i pięcioletnich
Wymagane wartości natężenia oświetlenia
Najczęściej spotykane wymagania według normy PN-EN 12464-1, natężenie oświetlenia eksploatacyjne (Em) na płaszczyźnie pracy:
Biura i administracja
- Biuro ogólne, praca przy komputerze: 500 lx
- Sala konferencyjna: 500 lx
- Recepcja, sekretariat: 300 lx
- Archiwum, kopiarka: 300 lx
- Korytarze biurowe: 100 lx
- Klatki schodowe: 100–150 lx
Handel i usługi
- Sklep, kasa, lada: 500 lx
- Strefa wejścia: 200 lx
- Magazyn ręczny: 200 lx
- Magazyn wysokiego składowania: 300 lx
Edukacja
- Sala lekcyjna w szkole: 300 lx (tablica 500 lx)
- Sala w przedszkolu/żłobku: 300 lx
- Sala komputerowa: 500 lx
- Pracownia rysunku/techniczna: 750 lx
- Sala gimnastyczna: 300 lx
Produkcja i warsztaty
- Montaż średnio precyzyjny: 500 lx
- Montaż precyzyjny: 750 lx
- Kontrola jakości, prace drobne: 1000 lx
- Stanowisko spawalnicze: 500 lx
Droga ewakuacyjna: min. 1 lx na osi drogi, na poziomie podłogi. Strefa otwarta, antypaniczna: min. 0,5 lx na podłodze. Strefa wysokiego ryzyka: min. 15 lx albo 10% natężenia wymaganego dla zadania, zależnie od tego, która wartość jest większa. Te trzy wartości pochodzą z normy PN-EN 1838. Czas działania: min. 1 godzina, i akurat to nie jest wymóg normy, tylko § 181 ust. 5 rozporządzenia o warunkach technicznych.
Jak wygląda nasza wizyta krok po kroku
- Wycena online lub telefoniczna
Wypełniasz krótki formularz na stronie lub dzwonisz pod +48 506 826 921. Cena zależy od metrażu i liczby punktów pomiarowych.
- Umówienie terminu
Pomiary najlepiej wykonywać po zmroku (eliminacja światła zewnętrznego, wymóg normy). Ustalamy dogodny wieczór lub wczesny ranek przed świtem. Standardowo realizujemy zlecenia w 5–10 dni roboczych.
- Pomiar na miejscu (1–4 godziny)
Wykonujemy pomiary luksomierzem klasy A z aktualną kalibracją w punktach zgodnych z rastrem normy. Sprawdzamy oświetlenie podstawowe i awaryjne, dokumentujemy wszystkie pomieszczenia objęte zleceniem.
- Protokół + zalecenia
W ciągu kilku dni roboczych otrzymujesz komplet dokumentów: protokół z mapą pomiarową, wartości w każdym punkcie, porównanie z normą, ewentualne zalecenia naprawcze.
- Wsparcie po pomiarach
Jeśli pomiary wykażą braki, pomagamy dobrać właściwe źródła światła. Przez 5 lat służymy konsultacją telefoniczną bez dodatkowych opłat.
Jaką dokumentację otrzymujesz?
Po wykonanych pomiarach wystawiamy protokół pomiaru natężenia oświetlenia zawierający:
- Dane techniczne obiektu i wykaz pomieszczeń
- Mapę z naniesionymi punktami pomiarowymi (raster zgodny z normą)
- Tabelaryczne wyniki natężenia (lux) dla każdego punktu
- Obliczenia równomierności Uo i średniego natężenia Em
- Porównanie z wymaganą wartością z normy PN-EN 12464-1
- Numer i datę kalibracji luksomierza
- Wnioski o zgodności z normą oraz zalecenia naprawcze
- Pieczęć i podpis osoby z uprawnieniami SEP grupy E do 1 kV
Przed odbiorem protokołu sprawdź, czy numer seryjny luksomierza na protokole zgadza się ze świadectwem wzorcowania i czy to świadectwo jest aktualne, oraz czy świadectwo kwalifikacyjne SEP osoby wykonującej pomiar jest ważne. Świadectwa kwalifikacyjne tracą ważność po 5 latach. Protokół bez identyfikowalnego przyrządu i bez uprawnień wykonawcy łatwo podważyć przy kontroli.
Protokół przygotowujemy w formie przyjmowanej przez Państwową Inspekcję Pracy, SANEPiD (Stacje Sanitarno-Epidemiologiczne), nadzór budowlany, służby BHP w firmach i instytucjach oraz audytorów systemów zarządzania bezpieczeństwem pracy.
Gdzie wykonujemy pomiary natężenia oświetlenia?
Obsługujemy bezpośrednio firmy i budynki usługowe we wszystkich miastach wojewódzkich oraz ich aglomeracjach. Nasz zespół regularnie pracuje m.in. w:
Warszawa • Kraków • Wrocław • Poznań • Gdańsk • Łódź • Szczecin • Bydgoszcz • Lublin • Białystok • Katowice • Rzeszów • Opole • Kielce • Olsztyn • Toruń • Zielona Góra • Gorzów Wielkopolski
Dlaczego warto wybrać Dragon Energy
Luksomierz klasy A
Używamy luksomierza klasy dokładności A według DIN 5032-7. Aktualne świadectwo wzorcowania przedstawiamy razem z protokołem.
Od 2008 roku
Działamy od 2008 roku. Pomierzyliśmy oświetlenie w setkach biur, szkół, przedszkoli, warsztatów i hal produkcyjnych w całej Polsce.
Praca poza godzinami
Pomiary po zmroku, w weekendy lub przed otwarciem placówki, bez przerywania pracy załogi i zajęć z dziećmi.
Ile kosztują pomiary natężenia oświetlenia?
Oświetlenie ewakuacyjne ma dwa różne obowiązki i dwa różne terminy: przegląd co najmniej raz w roku i pomiar natężenia raz na pięć lat. Co obejmuje każdy z nich, ile luksów wymaga norma i od kiedy budynek musi mieć oświetlenie ewakuacyjne, opisaliśmy tutaj: przegląd i pomiary oświetlenia awaryjnego.
Cena zależy głównie od metrażu obiektu, liczby pomieszczeń i tego czy obejmuje też oświetlenie awaryjne. Małe biuro do 100 m² mieści się zazwyczaj w widełkach 400–700 zł. Szkoła czy przedszkole, odpowiednio więcej w zależności od liczby sal. Hale produkcyjne wyceniamy indywidualnie po analizie planu. Wypełnij formularz wyceny, a odezwiemy się z ceną dla Twojego obiektu.
Najczęściej zadawane pytania
-
Otrzymasz konkretne zalecenia: gdzie dodać oprawy, jakie źródła wymienić, gdzie obniżyć wysokość zawieszenia.
-
Tak, to nasza domena. Sprawdzamy natężenie na osi drogi ewakuacyjnej (min. 1 lx), w strefach otwartych (min. 0,5 lx) i w strefach wysokiego ryzyka (min. 15 lx albo 10% natężenia wymaganego dla zadania), czas działania opraw (min. 1 godzina wg § 181 ust. 5 warunków technicznych), czas załączenia oraz stan znaków ewakuacyjnych. Protokół prowadzimy zgodnie z PN-EN 1838 i PN-EN 50172.
-
Tak. Certyfikat oprawy mówi o jej parametrach w warunkach laboratoryjnych, a norma wymaga sprawdzenia natężenia na stanowisku, z uwzględnieniem wysokości zawieszenia, układu pomieszczenia, koloru ścian i zabrudzenia opraw. Każda instalacja wypada inaczej.
-
Oświetlenie awaryjne ma czterostopniowy cykl sprawdzeń opisany w normie PN-EN 50172: oględziny codziennie, test funkcjonalny co miesiąc, raz w roku pełny test czasu działania, a raz na 5 lat sprawdzenie z pomiarem natężenia. Dla oświetlenia podstawowego żaden przepis nie wyznacza stałego terminu. Pomiar wykonuje się po istotnej zmianie układu pomieszczenia, po wymianie opraw oraz na żądanie organu kontrolnego.
-
Tak. Oświetlenie awaryjne trzeba wykonać zgodnie z Polskimi Normami, bo nakazuje to § 181 ust. 7 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Instalacja oświetlenia ewakuacyjnego jest przy tym urządzeniem przeciwpożarowym (§ 2 ust. 1 pkt 9 rozporządzenia MSWiA z 7 czerwca 2010 r.), więc podlega przeglądowi technicznemu nie rzadziej niż raz w roku. Sam pomiar natężenia raz na 5 lat wynika z pkt 7.4.5 normy PN-EN 50172, a nie wprost z przepisu. Dla oświetlenia na stanowiskach pracy wartości podaje PN-EN 12464-1.
Zamów pomiary już dziś
Niezapowiedziana kontrola PIP lub SANEPiD potrafi przyjść w najmniej oczekiwanym momencie. Aktualny protokół to kilkaset złotych dziś w zamian za pewność, że inspektor nie znajdzie powodu do kary, oraz że Twoi pracownicy oraz uczniowie mają warunki zgodne z normą.
Zadzwoń: +48 506 826 921 · Napisz: biuro@dragonenergy.pl
